الله موسوی خمینی (۱۲۸۱-۱۳۶۸ش) مشهور به امام خمینی، رهبر انقلاب اسلامی و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، از بزرگ‌ترین مراجع تقلید شیعه در قرن چهاردهم هجری قمری.
وی از سال ۱۳۴۱ش مبارزه علنی علیه نظام سلطنتی پهلوی در ایران را آغاز کرد. حکومت وقت دو بار او را بازداشت کرد و بار دوم به ترکیه و سپس به عراق تبعید کرد. ۱۳ سال در حوزه علمیه نجف به رهبری مبارزان انقلابی و نیز تدریس و تألیف در علوم حوزوی و دینی پرداخت. در ۱۲ بهمن سال ۱۳۵۷ شمسی با گسترش مبارزات مردم به ایران بازگشت و بعد از پیروزی انقلاب تا آخر عمر رهبر جمهوری اسلامی ایران بود.
نظریه ولایت مطلقه فقیه که نظریه‌ای فقهی ـ سیاسی مبتنی بر باورهای تشیع است، مهم‌ترین نظریه اوست. وی تلاش کرد حکومت جمهوری اسلامی و قانون اساسی آن را بر اساس همین نظریه شکل دهد. از نگاه امام خمینی حکومت، فلسفه عملی تمامی فقه است. نگاه حکومتی او به فقه باعث شد تا وی ضمن تأکید بر حفظ چارچوب فقه سنتی، به نوآوری در اجتهاد معتقد شود. نظریه نقش زمان و مکان در اجتهاد و برخی فتاوای تأثیرگذار او را می‌توان نتیجه همین نگاه دانست.
مسلمانان و به‌ویژه شیعیان جهان علاقه فراوانی به او داشتند. مراسم تشییع پیکر او با شرکت حدود ده میلیون نفر، پرجمعیت‌‌ترین مراسم تشییع جهان شمرده می‌شود و هرساله در سالروز درگذشت او، با حضور شخصیت‌های سیاسی و مذهبی مراسمی در آرامگاه او برگزار می‌شود.
او جز فقه و اصول در فلسفه اسلامی و عرفان نظری نیز صاحب‌نظر و دارای تألیفات است و جزو عالمان اهل اخلاق شمرده می‌شد. در دوران تدریس در قم در مدرسه فیضیه جلسات درس اخلاق برپا می‌کرد. در تمام عمر، زندگی ساده و زاهدانه‌ای داشت. در دوران مرجعیت که ساکن نجف بود و نیز در ده سال آخر عمر که رهبر جمهوری اسلامی بود در جماران، در خانه‌ای کوچک زندگی می‌کرد.محتویات
 [نهفتن] ۱زندگی‌نامه۱.۱همسر و فرزندان۱.۲درگذشت و تشییع۲زیست‌نامه علمی۲.۱تحصیل در اراک و قم۲.۲اساتید۲.۳تدریس۲.۴شاگردان۲.۵کتاب‌ها۳رهبری مبارزه با نظام پادشاهی پهلوی۳.۱نخستین حرکت۳.۲ادامه اعتراضات۳.۳تبعید به نجف۴رهبری نظام جمهوری اسلامی در ایران۴.۱روز قدس۴.۲نامه به گورباچف رهبر شوروی۴.۳برائت از مشرکین۴.۴فتوای قتل سلمان رشدی۴.۵ایجاد مجمع تشخیص مصلحت نظام۵آراء و اندیشه‌ها۵.۱ولایت مطلقه فقیه۵.۲نقش زمان و مکان در اجتهاد۵.۳جواز بازی با شطرنج۶دیوان شعر۷آثار درباره امام خمینی۷.۱کتاب‌ها۷.۲مقالات و پایان‌نامه‌ها۷.۳آثار چند رسانه‌ای۸پانویس۹منابع۱۰پیوند به بیرونزندگی‌نامه
سید روح‌الله موسوی خمینی در۲۰ جمادی‌الثانی سال ۱۳۲۰ هجری قمری مطابق با ۱ مهر ۱۲۸۱ هجری شمسی (۲۴ سپتامپر ۱۹۰۲ میلادی) در شهر خمین از توابع شهر اراک به دنیا آمد. پدرش سید مصطفی موسوی از معاصران میرزای شیرازی و تحصیل کرده حوزه علمیه نجف بود. او که در خمین مرجع امور دینی بود، ۵ ماه بعد از ولادت سید روح‌الله در مبارزه با حاکمان محلی به شهادت رسید. او تا ۱۵ سالگی تحت سرپرستی مادرش هاجره آغاخانم و عمه‌اش صاحبه خانم قرار گرفت.[۱]همسر و فرزندان
وی در سال ۱۳۰۸ش با خدیجه ثقفی (۱۲۹۲-۱۳۸۸ش) ازدواج کرد. فرزندان ایشان عبارتند از: دو پسر به نام‌های مصطفی و احمد و سه دختر به نام‌های زهرا، فریده و صدیقه.درگذشت و تشییع

تشییع امام خمينی
امام خمینی در شامگاه ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ش در اثر بیماری در بیمارستان قلب شهید رجایی تهران درگذشت. در ۱۵ خرداد مراسم وداع با پیکر او در مصلای تهران برگزار شد. آیت الله سید محمدرضا گلپایگانی، نماز میت را بر پیکر او اقامه کرد و در ۱۶ خرداد با حضور حدود ۱۰ میلیون نفر، تشییع و در بهشت زهرای تهران دفن شد.[۲] مراسم تشییع جنازه او پرجمعیت‌‌ترین تشییع جنازه در تاریخ شمرده شده است.[۳]
به مناسبت درگذشت امام خمینی ۱۴ خرداد در ایران تعطیل رسمی است و مراسم مختلفی برگزار می‌شود. برنامه اصلی در کنار مرقد او با حضور سران کشور و مردم برگزار می‌شود. سخنران اصلی این برنامه رهبر جمهوری اسلامی است.زیست‌نامه علمی
تحصیلات ابتدایی مثل قسمتی از معارف متداول روز و علوم مقدماتی و سطح حوزه علمیه، از جمله ادبیات عرب، منطق و فقه و اصول را نزد معلمان و علمای خمین (نظیر آقا میرزا محمود افتخار العلماء، میرزا رضا نجفی خمینی، آقا شیخ علی محمد بروجردی، آقا شیخ محمد گلپایگانی، آقا عباس اراکی و بیش از همه نزد برادر بزرگش آیت الله سید مرتضی پسندیده) فراگرفت.[۴]تحصیل در اراک و قم
در سال  ۱۲۹۸ش عازم حوزه علمیه اراک شد و اندکی پس از هجرت عبدالکریم حائری (نوروز  ۱۳۰۱ ش/ رجب ۱۳۴۰ق) ایشان نیز به دنبال استاد و جمعی دیگر از شاگران به قم رفت.[۵]
در حوزه علمیه قم، علاوه بر مطالعه تتمّه مباحث کتاب مطوّل (در علم معانی و بیان)، تکمیل دروس سطح و دروس خارج فقه و اصول فقه به دیگر رشته‌های علمی نیز روی آورد. از این رو همزمان با فراگیری عروض و قوافی، ریاضیات، هیئت و فلسفه پرداخت و عالی‌ترین سطوح عرفان نظری و عملی را به مدت شش سال نزد آیت الله آقا میرزا محمد علی شاه آبادی فراگرفت.[نیازمند منبع]
استاد اصلی ایشان در علم فقه و اصول زعیم حوزه قم عبدالکریم حائری بود.[۶]
پس از درگذشت شیخ عبدالکریم حائری یزدی با تلاش امام خمینی به همراه جمعی دیگر از مجتهدان حوزه علمیه قم؛ آیت الله بروجردی به عنوان زعیم حوزه علمیه عازم قم گردید. در این زمان، امام خمینی به عنوان یکی از مدرسان و مجتهدان صاحب‌رأی در فقه و اصول و فلسفه و عرفان و اخلاق شناخته می‌شد.[۷]
امام خمینی از شیخ محمدرضا اصفهانی، شیخ عباس قمی، سید محسن امین عاملی و سید ابوالقاسم دهکردی اصفهانی اجازه روایت دریافت کرده است.[۸]اساتیدعبدالکریم حائری یزدی مؤسس حوزه علمیه قممحمدرضا مسجد شاهی اصفهانیصاحب وقایة الاذهانمحمدعلی شاه آبادیسید ابوالحسن رفیعی قزوینیسید علی یثربی کاشانیسید محمدتقی خوانساریمیرزا علی اکبر حکمی یزدیمیرزا محمد علی ادیب تهرانی[۹]
مشهور است که میرزا جواد ملکی تبریزی از اساتید امام خمینی بوده است اما آیت‌الله خامنه‌ای از قول امام خمینی نقل می‌کند که تنها دو جلسه در درس میرزا جواد ملکی تبریزی شرکت کرده و ازین که نتوانسته بیش از این در درس وی شرکت کند، افسوس خورده است.[۱۰]تدریس
آیت الله خمینی طی سال‌های طولانی در حوزه علمیه قم به تدریس چندین دوره فقه، اصول، فلسفه و عرفان و اخلاق اسلامی در مدرسه فیضیه، مسجد اعظم، مسجد محمدیه، مدرسه حاج ملا صادق، مسجد سلماسی و... همت گماشت و در حوزه علمیه نجف نیز قریب سیزده سال در مسجد شیخ اعظم انصاری معارف اهل بیت و فقه را در عالی‌ترین سطوح تدریس نمود و در نجف بود که برای نخستین بار مبانی نظری ولایت فقیه را در چندین جلسه تدریس نمود.[نیازمند منبع]
به گفته شاگردان ایشان، درس امام خمینی از معتبرترین کانون‌های درسی حوزه محسوب می‌شد و در برخی از دوره‌ها تعداد شاگردان به  ۱۲۰۰  نفر هم رسیده بود که در میان آنان ده‌ها تن از مجتهدان مسلّم و شناخته شده حاضر بودند.[۱۱]شاگردانعلی‌پناه اشتهاردییحیی انصاری شیرازیمجتبی تهرانیاحمد جنتیعبدالله جوادی آملیسید عارف حسین حسینیسید محمد حسینی بهشتیسید محمد علی قاضی طباطباییسید محمد عزالدین حسینی موسوی زنجانیعطاءالله اشرفی اصفهانیسید محمد رضا سعیدیسید عباس خاتم یزدیسید علی خامنه ایابوالقاسم خزعلیسید مصطفی خمینیحسین راستی کاشانیجعفر سبحانیمحمد شجاعی زنجانیمحمد شریف رازییوسف صانعیحسین غفاریمحمد فاضل لنکرانیسید جلال‌الدین آشتیانیمحمد علی گرامیفضل الله محلاتیعلی مشکینیمرتضی مطهریمحمد جواد باهنرمحمد هادی معرفتمحمد مفتحعلی قدوسیمسلم ملکوتیسید رضا صدرمحمد رضا مهدوی کنیحسینعلی منتظریحسین نوری همدانیاکبر هاشمی رفسنجانیسید محمود هاشمی شاهرودیسید عبدالکریم هاشمی نژادمحمدصادق حائری شیرازی[نیازمند منبع]محمد امامی کاشانیکتاب‌ها
نوشتار اصلی: آثار امام خمینیکشف اسرارتحریر الوسیلهچهل حدیثولایت فقیهجهاد اکبرمناسک حجآداب الصلاةسر الصلاةتفسیر سوره حمدطلب و ارادهشرح دعای سحرکتاب البیع (۵ جلد)کتاب الطهاره (۴ جلد)استفتائات (۳ جلد)رساله توضیح المسائلوصیت نامه سیاسی الهیشرح حدیث جنود عقل و جهلصحیفه امام (صحیفه نور) ۲۲ جلدمصباح الهدایه الی الخلافة و الولایةمناهج الوصول الی علم الاصول (۲ جلد)تعلیقات علی شرح فصوص الحکم ومصباح الانسانوار الهدایه فی التعلیقة علی الکفایة (۲ جلد)رسائل (شامل چند رساله در علم اصول مثل «لاضرر و لا ضرار»، استصحاب، تعادل و تراجیح، اجتهاد و تقلید، و تقیه)[۱۲]رهبری مبارزه با نظام پادشاهی پهلوی
تا پیش از انقلاب اسلامی، نظام حاکم بر ایران سلطنتی مشروطه بود که به دلیل سرپیچی‌های مداوم دو شاه پهلوی عملا به سلطنتی مطلقه تبدیل شده بود. برنامه‌های نظام حاکم‌ گاه با مبانی دین اسلام و مذهب تشیع سازگار نبود. این عامل باعث اعتراض متدینان و به ویژه علمای مذهبی به رژیم حاکم شده بود.نخستین حرکت
اعتراض رسمی و آشکار امام خمینی به نظام سلطنتی با صدور بیانیه‌ای در سال ۱۳۴۱ش آغاز شد. پس از تصویب لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی، نخست در ۱۶ مهر سال ۱۳۴۱ش جلسه‌ای با حضور امام خمینی (س) و سایر مراجع قم تشکیل شد. که منجر به صدور اعلامیه‌هایی از سوی علما و شخص امام خمینی گردید.[۱۳]
در ۱۱ آذر سال ۱۳۴۱ش تصویب‌نامه انجمن‌های ایالتی و ولایتی به دنبال مبارزات پیگیر امام خمینی لغو شد. ایشان، پیامی برای ختم این غائله صادر کرد.ادامه اعتراضات۲ بهمن ۱۳۴۱: تحریم رفراندوم غیر قانونی شاه موسوم به «انقلاب سپید»از سوی امام خمینی[۱۴]۲ فروردین ۱۳۴۲: واقعه فیضیه به دست رژیم شاه[۱۵] [۱۶]۱۵ خرداد ۱۳۴۲: دستگیری شبانه امام خمینی و قیام مردم در اعتراض به دستگیری ایشان۴ تیر ۱۳۴۲: انتقال امام از پادگان قصر به سلولی در عشرت آباد۲۱ فروردین ۱۳۴۳: سخنرانی تاریخی امام خمینی در مسجد اعظم قم پس از آزادی از حبس و حصر۴ آبان ۱۳۴۳: سخنرانی کوبنده به مناسبت طرح کاپیتولاسیون[۱۷]۱۳ آبان ۱۳۴۳: بازداشت و تبعید به ترکیه۲۱ آبان ۱۳۴۳: انتقال از آنکارا به بورسای ترکیه

نمایی از منزل امام خمینی در نجفتبعید به نجفدر تاریخ ۱۳ مهر سال ۱۳۴۴ امام خمینی از ترکیه به بغداد منتقل شد. در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۴۴ از سامرا به کربلا رفت و در روز ۲۳ مهر ۱۳۴۴ وارد نجف شد و بعد از دید و بازدید‌هایی که از سوی علما و مراجع نجف انجام شد در ۲۳ آبان ۱۳۴۴ دروس‌ حوزه‏ خود را شروع کرد.۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۶ پیام ایشان به مناسبت چهلم شهدای قم۲ مهر ۱۳۵۷ محاصره منزل امام توسط نیروهای بعثی عراق۱۰ مهر ۱۳۵۷ هجرت از عراق به سوی کویت۱۳ مهر ۱۳۵۷ هجرت از عراق به فرانسه۱۲ بهمن ۱۳۵۷ بازگشت به میهن اسلامی پس از ۱۵ سال تبعیدرهبری نظام جمهوری اسلامی در ایرانگاهشمار مبارزات امام خمینی ۱۶ مهر ۱۳۴۱صدرو بیانیه علیه تصویب قانون انجمن‌های ایالتی و ولایتی۱۱ آذر ۱۳۴۱صدور بیانیه بعد از لغو قانون انجمن‌های ایالتی و ولایتی۲ بهمن ۱۳۴۱تحریم رفراندوم «انقلاب سپید»۲فروردین۱۳۴۲حمله ماموران امنیتی به مدرسه فیضیه۱۳ خرداد۱۳۴۲سخنرانی امام خمینی در مدرسه فیضیه عصر روز عاشورا۱۵ خرداد۱۳۴۲قیام ۱۵ خرداد و بازداشت امام خمینی۴ تیر۱۳۴۲انتقال امام از پادگان قصر به سلولی در عشرت آباد۲۱فروردین۱۳۴۳سخنرانی در مسجد اعظم قم پس از آزادی۴ آبان۱۳۴۳سخنرانی علیه لایحه کاپیتولاسیون۱۳ آبان ۱۳۴۳بازداشت و تبعید به ترکیه۲۱ آبان ۱۳۴۳انتقال از آنکارا به بورسا در ترکیه۱۳ مهر۱۳۴۴انتقال از ترکیه به بغداد در عراق۱۶ مهر۱۳۴۴حرکت از سامرا به کربلا۲۳ مهر۱۳۴۴ورود به نجف۲۳ آبان۱۳۴۴آغاز تدریس در حوزه علمیه نجف۱ بهمن۱۳۴۸آغاز درس‌های ولایت فقیه (حکومت اسلامی) در نجف۱ آبان۱۳۵۶درگذشت مشکوک سید مصطفی خمینی فرزند امام خمینی۱۷ دی۱۳۵۶انتشار مقاله توهین‌آمیز نسبت به امام خمینی در روزنامه اطلاعات۱۹ دی۱۳۵۶سرکوب راهپیمایی اعتراضی مردم قم۲ مهر۱۳۵۷محاصره منزل امام در نجف توسط ماموران حکومتی عراق۱۰ مهر۱۳۵۷حرکت از عراق به سمت کویت و ممانعت دولت کویت از ورود ایشان به کویت۱۳ مهر۱۳۵۷حرکت از عراق به پاریس۲۲ دی۱۳۵۷صدور دستور تشکیل شورای انقلاب۱۲ بهمن۱۳۵۷بازگشت به ایران بعد ۱۵ سال تبعید۱۵ بهمن۱۳۵۷نصب مهدی بازرگان به عنوان نخست وزیر دولت موقت۲۲ بهمن۱۳۵۷پیروزی انقلاب اسلامی در ایران۱۰ اسفند۱۳۵۷بازگشت به قم و سکونت در قم۲ بهمن۱۳۵۸انتقال از قم به تهران و زندگی در جماران به دلیل بیماری قلبی۱۴ خرداد۱۳۶۸درگذشت در بیمارستان قلب شهید رجائی در تهران۱۵خرداد۱۳۶۸وداع مردم با پیکر او در مصلی تهران۱۶ خرداد۱۳۶۸تشییع از مصلی تهران تا بهشت زهرا و دفن در بهشت زهرا [۱۸]
در سال سال ۱۳۵۷ ه‍جری شمسی حرکت انقلابی مردم ایران به پیروزی رسید. امام خمینی در ۱۲ بهمن همان سال به ایران بازگشت و در ۲۲ بهمن نظام سلطنتی رسما شکست خورد. چند ماه بعد در فروردین ۱۳۵۸ شمسی نظام جمهوری اسلامی به رفراندم گذاشته شد و مدتی بعد، قانون اساسی توسط خبرگان منتخب مردم نوشته و به رأی گذاشته شد. بر اساس این قانون نیز امام خمینی به عنوان رهبر جمهوری اسلامی معرفی شد. ایشان تا پایان عمر یعنی خرداد ماه ۱۳۶۸ رهبری این نظام را بر عهده داشتند.
تثبیت نظام جمهوری اسلامی ایران، تدوین قانون اساسی، مقابله با درگیری‌های داخلی، فرماندهی جنگ در زمان حمله هشت ساله عراق به ایران، پذیرش صلح با عراق، اصلاح قانون اساسی،... مهم‌ترین کارهای او در طول این ده سال به شمار می‌رود.روز قدس
نوشتار اصلی: روز جهانی قدس
چند ماه بعد از پیروزی انقلاب در ایران، در مرداد ماه سال ۱۳۵۸ه‍.ش که مصادف با ماه رمضان ۱۳۹۹ه.ق بود، امام خمینی آخرین جمعه ماه رمضان هر سال را به عنوان روز قدس اعلام کرد و از مسلمانان جهان خواست طى مراسمى همبستگى بين‌المللى خود را در حمايت از حقوق قانونى مردم مسلمان اعلام نمايند.[۱۹]
این روز در تقویم رسمی ایران با نام روز جهانی قدس ثبت شده است. از آن پس همه ساله در آخرین جمعه ماه رمضان، در ایران و کشورهای مختلف راهپیمایی برگزار می‌شود.نامه به گورباچف رهبر شوروی
در اولین روز سال ۱۹۸۹ میلادی برابر با یازدهم دی ماه ۱۳۶۷ش، امام خمینی نامه‌ای برای میخائیل گورباچف، صدر هیأت رئیسه اتحاد جماهیر شوروی سابق ارسال کرد. این نامه را هیئتی با عضویت آیت الله عبدالله جوادی آملی و دکتر محمد جواد لاریجانی و خانم مرضیه حدیدچی (دباغ) به گورباچف تحویل داد.
این نامه در شرایطی خطاب به رهبر شوروی سابق نگاشته شده بود که تحلیلگران سیاسی نظاره‌گر تجدید نظر طلبی و آغاز تحولات دنیای کمونیسم بودند. رهبر انقلاب اسلامی با پیش‌بینی فروپاشی نظام شوروی سابق نوشته بودند: «از این پس کمونیسم را باید در موزه‌های تاریخ سیاسی جهان جستجو کرد».
همچنین در این نامه ضمن نقد تفکر مادی و دعوت سران کمونیسم به معنویت و توجه به دین، توصیه شده بود که برای شناخت بهتر حقایق دینی دانشمندانی را به قم بفرستند.برائت از مشرکین
نوشتار اصلی: برائت از مشرکین
یکی از برنامه‌هایی که در سفر حج از سوی زائران و حج‌گزاران ایرانی انجام می‌شد مراسمی بود با عنوان برائت از مشرکین. این برنامه عبارت بود از راهپیمایی و سخنرانی علیه آمریکا، رژیم صهیونیسم و برخی دولت‌های دیگری که علیه نظام جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کردند و همه ساله در روز ۷ ذی‌الحجه در مکه انجام می‌شد.فتوای قتل سلمان رشدی
نوشتار اصلی: سلمان رشدی
در سال ۱۹۸۸م/ ۱۳۶۷ ش کتابی به نام آیات شیطانی منتشر شد که به اعتقاد اکثر مسلمانان حاوی توهین‌هایی به پیامبر اسلام (ص) بود. در بهمن ماه ۱۳۶۷ امام خمینی طی فتوایی نویسنده آن کتاب را به علت توهین به پیامبر اسلام (ص)، مرتد دانسته و حکم اعدام او را صادر کرد.[۲۰] بعد از مدتی شایع شد که اگر نویسنده کتاب توبه کند حکم قتل او پس گرفته خواهد شد ولی آیت الله خمینی در پاسخ به استفتائی در همین زمینه تاکید کرد که سلمان رشدی (نویسنده کتاب) حتی اگر توبه کند و زاهد زمان هم بشود حکم او تغییر نخواهد کرد.[۲۱]ایجاد مجمع تشخیص مصلحت نظام
بنابر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی نباید با احکام شرع و قانون اساسی مخالف باشند. تشخیص این سازگاری با شورای نگهبان قانون اساسی است. تعارض‌های متعدد دیدگاه‌ مجلس و شورای نگهبان باعث شد که امام خمینی به فکر چاره‌ای برای این معضل باشد. او نخست اعلام کرد که اگر دو سوم نمایندگان تصویب قانونی را لازم بدانند نظر آنان بر نظر شورای نگهبان مقدم است.[۲۲] پس از مدتی در بهمن ماه ۱۳۶۶ش مجمعی به نام مجمع تشخیص مصلحت نظام را تشکیل داد.[۲۳]
بر اساس اصل ۱۱۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، یکی از وظایف این مجمع حل اختلاف بین شورای نگهبان و مجلس شورای اسلامی است. در نتیجه تصمیم‌گیری‌های این مجمع، گاه ممکن است قوانینی تصویب شود که مخالف احکام اولیه شرع یا مخالف قانون اساسی باشد.آراء و اندیشه‌هاولایت مطلقه فقیه
نوشتار اصلی: ولایت فقیه
امام خمینی نخستین بار در نجف و در درس‌هایی که بعدها با نام حکومت اسلامی منتشر شده، نظریه ولایت فقیه را مطرح کرد.[۲۴] اساس این نظریه آن است که در اندیشه شیعی، حکومت باید زیر نظر یک مجتهد جامع الشرایط اداره شود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران این نظریه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران گنجانده شد و نظام جمهوری اسلامی بر اساس این نظریه بنیاد نهاده شد.
امام خمینی در سال‌های پایانی عمر خود نظریه ولایت مطلقه فقیه را مطرح کرد و اختیارات حکومتی فقیه را معادل اختیارات پیامبر اسلام (ص) و امامان (ع) دانست. در این نظریه فقیه می‌تواند احکام اولیه شرع را نیز بر اساس مصلحت نظام اسلامی به طور موقت تعطیل کند.[۲۵]نقش زمان و مکان در اجتهاد
نوشتار اصلی: نقش زمان و مکان در اجتهاد
امام خمینی در اسفند سال ۱۳۶۷ش پیامی برای حوزه‌های علمیه صادر کرد که به منشور روحانیت معروف شد. او در بخشی از این پیام، اجتهاد مصطلح در حوزه‌های علمیه را برای اداره جامعه ناکافی دانست[۲۶] و تاکید کرد که زمان و مکان دو عنصر تعیین کننده در اجتهاد هستند. زمان و مکان باعث تغییر نگاه مجتهد به یک موضوع و در نتیجه تغییر حکم خواهند شد.[۲۷] او پیش‌تر نیز در نامه‌ای که به منشور برادری معروف شد بر ناکافی بودن اجتهاد مصطلح در حوزه‌ها تصریح کرده بود.[۲۸]جواز بازی با شطرنج
بازی با شطرنج از نظر بسیاری از فقیهان شیعه حرام شمرده می‌شود. امام خمینی در سال ۱۳۶۷ش در پاسخ به یک استفتاء نوشت: در صورتی که شطرنج به عنوان آلات قمار، شناخته نشود، بازی با آن بدون شر‌ط‌بندی، حرام نیست.[۲۹] این فتوا که به نوعی جدید شمرده می‌شد، واکنش‌هایی در پی داشت. یکی از شاگردان آیت الله خمینی نامه‌ای اعتراض‌آمیز نوشت. امام خمینی در پاسخ، بر فتوای خود را تأکید و از نوع نگاه رایج فقیهان به ادله فقهی انتقاد کرد.[۳۰]دیوان شعر
نخستین بار یک هفته بعد از درگذشت امام خمینی یکی از اشعار او منتشر شد. این شعر که مضمونی عرفانی داشت به زودی در بین عموم مردم معروف شد.

روی جلد دیوان امام خمینی

فرهنگ موضوعی و شرح و تفسير ديوان امام خمینیمن به خال لبت ای دوست گرفتار شدم چشم بیمار تو را دیدم و بیمار شدمفارغ از خود شدم و کوس انا الحق بزدم همچو منصور خریدار سر دار شدمغم دلدار فکنده است به جانم، شرری که به جان آمدم و شهره بازار شدمدر میخانه گشایید به رویم شب و روز که من از مسجد و از مدرسه بیزار شدمجامه زهد و ریا کندم و بر تن کردم خرقه پیر خراباتی و هشیار شدمواعظ شهر که از پند خود آزارم داد از دم رند می‌آلوده مددکار شدمبگذارید که از بتکده یادی بکنم من که با دست بت میکده بیدار شدم
بعد از مدتی دیوان کامل شعر امام خمینی با عنوان دیوان امام منتشر شد. دیوان شعر امام کتابی است که در ۶ فصل شامل غزلیات، رباعیات، قصاید، مسمط، ترجیع بند و اشعار پراکنده تنظیم شده و اولین بار توسط موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی در ۴۳۸ صفحه انتشار یافته است.
در این دیوان علاوه بر غزل، رباعیات فراوانی نیز منتشر شده است که تعدادی از آن‌ها خطاب به عروس امام خمینی (همسر سید احمد خمینی) سروده شده است. بسیاری از شعرای معاصر همچون حمید سبزواری، جواد محقق، عبدالجبار کاکایی، رحیم زریان، محمدعلی بهمنی، کامران شرفشاهی، سعید بیابانکی، صابر امامی، عباس چشامی و امیر مرزبان، در ارتباط با این دیوان اظهار نظرهایی کرده‌اند.
ترجمه اشعار این دیوان که عمدتا در سبک عراقی سروده شده‌اند، به هندی، عربی، انگلیسی و چندین زبان دیگر انتشار یافته است.
به جز ترجمه، کتابی نیز با عنوان فرهنگ موضوعی و شرح و تفسیر دیوان امام خمینی منتشر شده است. نویسنده این کتاب قادر فاضلی است.[نمایش]تبارنامه سید روح‌الله خمینی
 
 آثار درباره امام خمینی
به دلیل جایگاه خاص امام خمینی که بنیان‌گذار و رهبر جمهوری اسلامی ایران و یکی از بانفوذترین مراجع تقلید تاریخ شیعه بود، آثار علمی‌، هنری و چندرسانه‌ای بسیار زیادی درباره او خلق شده است. به علت گستردگی و پراکندگی این آثار گزارشی جامع از آن‌ها وجود ندارد.کتاب‌هاکتاب‌های خاطرات مرتبط به امام خمینی بخشی از آثار منتشره درباره ایشان است. این کتاب‌ها گاه به طور مستقیم به خاطرات مربوط به امام خمینی می‌پردازند و گاه در ضمن گزارش زندگی یک شاگردان و اطرافیان ایشان، خاطرات مشترک نیز نقل شده است. کتاب‌های پا به پای آفتاب، که در ۸ جلد گردآوری شده است معروف‌ترین کتاب در این زمینه است. [۳۱] امام به روایت دانشوران، پرتوی از خورشید، خاطرات سال‌های نجف در دو جلد،[۳۲] و در سایه آفتاب نوشته محمدحسن رحیمیان [۳۳] از دیگر آثار در این زمینه‌اند.مجموعه اسناد مرتبط با فعالیت‌های سیاسی او در دوران مبارزه با نظام سلطنتی پهلوی در ۲۲ جلد منتشر شده است. [۳۴]منظومه فکری امام خمینی(ع)، که دربردارنده ۲۴ مقاله از نویسندگان مختلف است. این کتاب با هدف معرفی نظام‌مند بخش‌های فکری و مبانی اندیشه ایشان تألیف شده است. [۳۵]دایرة المعارف مصوّر تاریخ زندگی امام خمینی، نویسنده: جعفر شیر علی نیا، سایان، تهران، ۱۳۹۳ش.مقالات و پایان‌نامه‌ها
مقالات منتشر شده درباره زندگی یا اندیشه‌های امام خمینی در جایی جمع‌آوری نشده است. همه ساله در سالگرد درگذشت او در نیمه خرداد روزنامه‌ها و مجلات بخشی از فضای خود را به مقاله‌هایی با محوریت امام خمینی اختصاص می‌دهند.در پایگاه اینترنتی پرتال امام خمینی چکیده بیش از ۵۵۰ پایان‌نامه دانشگاهی که موضوع آن‌ها بررسی اندیشه‌ها و زندگی امام خمینی است، منتشر شده است. [۳۶]آثار چند رسانه‌ایفیلم سینمایی فرزند صبح به کارگردانی بهروز افخمی.مجموعه تلویزیونی صنوبر به کارگردانی مجتبی راعی [۳۷]مستند امام روح الله. ساخته شبکه تلویزیونی المنار لبنان. که به زبان عربی در ده قسمت به مرور زندگی امام خمینی پرداخته است. این اثر به فارسی دوبله و پخش شد. [۳۸]پانویسپرش به بالا↑ انصاری، ص۱۴-۱۵پرش به بالا↑ عروج، ناگفته هایی از مراسم خاکسپاری امام (ره).پرش به بالا↑ سایت گینسپرش به بالا↑ انصاری، حدیث بیداری، ص۱۶پرش به بالا↑ انصاری، حدیث بیداری، ص۱۶پرش به بالا↑ انصاری، حدیث بیداری، ص۱۷-۱۸پرش به بالا↑ انصاری، حدیث بیداری، ص۱۸پرش به بالا↑ حافظیان، ابوالفضل، ۱۳۷۸، شماره ۱۲ مجله حکومت اسلامی.پرش به بالا↑ پرتال پژوهشی و اطلاع رسانی موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ره.پرش به بالا↑ «بیانات در دیدار اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی»، تارنمای دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.پرش به بالا↑ انصاری، حدیث بیداری، ص۱۹-۲۰پرش به بالا↑ پرتال پژوهشی و اطلاع رسانی مرکز تنظیم و نشر آثار امام خمینی ره.پرش به بالا↑ رجبی، محمد حسن، زندگی نامه سیاسی امام خمینی ره، ص۲۲۹.پرش به بالا↑ پرتال پژوهشی و اطلاع رسانی مرکز تنظیم و نشر آثار امام خمینی ره.پرش به بالا↑ رجبی، محمد حسن، زندگی نامه سیاسی امام خمینی ره، ص ۲۵۰.پرش به بالا↑ پرتال پژوهشی و اطلاع رسانی مرکز تنظیم و نشر آثار امام خمینی ره.پرش به بالا↑ صوت سخنرانی امام خمینی بمناسبت تصویب کاپیتولاسیونپرش به بالا↑ فصلنامه حضور، شماره ۳۴، زمستان ۱۳۷۹.پرش به بالا↑ صحیفه امام، ج۹، ص ۲۶۷پرش به بالا↑ صحیفه امام،‌ ج۲۱، ص۲۶۳پرش به بالا↑ صحیفه امام،‌ ج۲۱، ص۲۶۸پرش به بالا↑ صحیفه امام، ج ۱۷، ص ۳۲۱پرش به بالا↑ صحیفه امام، ج۲۰، ص۴۶۴پرش به بالا↑ رک: امام خمینی، ولایت فقیهپرش به بالا↑ صحیفه امام، ج۲۰، ص۴۵۲پرش به بالا↑ صحیفه امام،‌ ج۲۱، ص۲۹۱پرش به بالا↑ صحیفه امام، ج۲۱،‌ ص۲۸۹پرش به بالا↑ صحیفه امام، ج۲۱، ص۱۷۷پرش به بالا↑ صحیفه امام، ج۲۱، ص۱۲۹پرش به بالا↑ صحیفه امام، ج۲۱، ص۱۵۱پرش به بالا↑ خبرگزاری کتاب ایران. مرور لینک. ۹۶.۹.۲۲پرش به بالا↑ پرتال امام خمینی. مرور لینک.۹۶.۹.۲۲پرش به بالا↑ پاتوق کتاب فردا. مرور لینک. ۹۶.۹.۲۲پرش به بالا↑ پرتال امام خمینی. مرور لینک ۹۶.۹.۲۲پرش به بالا↑ خسروپناه و جمعی از نویسندگان، منظومه فکری امام خمینی، ص۳۳پرش به بالا↑ پرتال امام خمینی. مرور لینک ۹۶.۹.۲۲پرش به بالا↑ تصویر امام (ره) در تلویزیون و سینما. مرور لینک ۹۶.۹.۲۲پرش به بالا↑ سایت مبین مدیامنابعانصاری، حمید، حدیث بیداری، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، ۱۳۷۸ش.«بیانات در دیدار اعضای مجمع عالی حکمت اسلامی»، تارنمای دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای؛ تاریخ درج مطلب:۲۳ بهمن۱۳۹۱، تاریخ بازدید: ۲۲ مرداد۱۳۹۸.خمینی، سید روح الله (امام)، صحیفه امام، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.خمینی، سید روح الله (امام)، ولایت فقیه.خسروپناه، عبدالحسین، و دیگران. منظومه فکری امام خمینی(ره). پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ۱۳۹۶ش.رجبی، محمدحسن، زندگینامه سیاسی امام خمینی: از آغاز تا تبعید، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۸ش.حافظیان، ابوالفضل، اجازات حسبیه امام خمینی، فصلنامه حکومت اسلامی، ۱۳۷۸، شماره۱۲.فصلنامه حضور، شماره ۳۴، زمستان ۱۳۷۹ش.عروج، خسرو، ناگفته هایی از مراسم خاکسپاری امام (ره)، سایت تابناک، تاریخ انتشار ۱۴ خرداد ۱۳۹۱، تاریخ بازدید: ۱۵ خرداد ۱۳۹۶.پیوند به بیروندائرة المعارف بزرگ اسلامیسایت امام خمینیپرتال امام خمینیايدئولوژی انقلابی امام خمینی احيای تشيعمتن صحیفه نورمؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی[نمایش]نبو
مراجع تقلید شیعه (قرن ۱۳ - ۱۵ قمری)[نمایش]نبو
عارفان شیعه[نمایش]نبو
سید روح‌الله موسوی خمینی[نمایش]نبو
جمهوری اسلامی ایران[نمایش]نبو
فقیهان شیعه (قرن ۱۵ قمری)
 
آنچه را که دنبالش بودید را یافتید؟
بله
خیر
رده‌ها: رهبران جمهوری اسلامی ایرانامام خمینیمراجع تقلید قرن ۱۴ (قمری)مدفونان در تهرانروحانیان فعال در انقلاب اسلامی ایرانمراجع تقلید ساکن نجفمراجع تقلید ساکن تهرانعارفان شیعه قرن ۱۴ (قمری)سادات موسویشاگردان آیت‌الله بروجردیشاگردان عبدالکریم حائری یزدیروحانیان تبعیدشده حکومت پهلوینویسندگان کتاب‌های اخلاقی
+ نوشته شده در  شنبه نهم فروردین ۱۳۹۹ساعت 12:11  توسط hasan gholami  |